محمد مهدى ملايرى
55
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
فارسى گفت اين ( استر ) كودك خر است . و همچنين تفاول زدن وهرز در همين واقعه به تيرى كه به نام زن او بود در همين كتابها چنين نقل شده « و زنان بالفارسيه النساء ، ثم قال زن آن فاذا ترجمتها اضرب ذلك قال نعم الطائر » « 1 » يعنى زنان به فارسى به معنى نساء است و سپس گفت زن آن يعنى آن را بزن و چه فال نيكى . در داستان مروزان يكى از فرمانروايان ايرانى يمن و نافرمان شدن اهل مصانع كه قلعهاى بر فراز كوهى بلند و منيع بود و از هيچ سوى راهى بدانجا نبود آمده كه مروزان خود شخصا از فراز قلعهاى كه مشرف بر قلعه آنها بود ولى درهاى آنها را از هم جدا مىساخت با اسب از فراز دره به درون قلعه پريد و آنها را درحالىكه از حيرت و وحشت بهتزده و آشفته شده بودند به دست خودشان به بند كشيد و از قلعه فرود آورد . در تاريخهاى عربى گفتهء او بدانها چنين نقل شده « فانتهر هم بالفارسية و امر هم ان يربط بعضهم بعضا ففعلوا و استنزلهم من حصنهم . . . » . « 2 » يعنى به فارسى بر آنها بانگ زد و ناسزا گفت و فرمان داد تا يكديگر را ببندند و آنها نيز چنان كردند و سپس آنها را از دژشان فرود آورد . در روايات اسلامى دربارهء اينكه حضرت رسول ( ص ) به فارسى سخن گفته دو روايت بدين ترتيب نقل شده : 1 - « سئل ابن عباس هل تكلّم رسول الله ( ص ) بالفارسيّة ، قال نعم دخل عليه سلمان فقال له درسته و ساديه . قال محمد بن اميل اظنّه مرحب و اهلا » . « 3 »
--> - براى او به فال بد گرفت كه اسب را مركوب شاهان مىدانستند و فرود آمدن مسروق را از آن نشانى از فرود آمدن از سلطنت شمرده است . ( 1 ) . عيون الاخبار ، ج 1 ، ص 149 ، و البدء و التاريخ ، ج 3 ، ص 193 . ( 2 ) . عيون الاخبار ، ج 1 ، ص 179 . ( 3 ) . متن عربى اين روايت از صبح الاعشى ج 1 / 166 نقل شده ، عبارت فارسى كه از زبان پيغمبر ( ص ) روايت شده دچار تحريف بسيار گرديده ، آنچه در ترجمهء فارسى آن ذكر شد به احتمال -